Od wielu lat trwają wysiłki skierowane ku opracowaniu jak najbardziej skutecznych metod pomocy osobom uzależnionym. Choć wydaje się, że dziś mamy już wiele bezpiecznych, sprawdzonych w praktyce narzędzi terapeutycznych, wciąż można zaobserwować zmiany w podejściu do różnych metod. Szczególnie duże kontrowersje budzi stosowanie w tym celu środków farmakologicznych.

Farmakoterapię uzależnień po raz pierwszy wprowadzono w XIX wieku. Od tego czasu podejście do takich metod leczenia ulegało różnym przemianom, w wyniku których wyłoniły się trzy zasadnicze podejścia: łagodzenie objawów abstynencyjnych, leczenie substytucyjne oraz leczenie awersyjne.

Wiele osób od dawna zażywających substancje psychoaktywne nie jest w stanie tolerować gwałtownego zaprzestania picia lub brania. W przypadku osób uzależnionych od alkoholu mamy do czynienia z alkoholowymi zespołami abstynencyjnymi (AZA). Kiedy znacząco obniża się zawartość alkoholu we krwi, wówczas pojawiają się pierwsze objawy tego syndromu. Choć u większości pacjentów przebiegają one w sposób niepowikłany, u niewielkiej części (ok. 5-15%) dochodzi do wystąpienia drgawek abstynencyjnych lub majaczenia alkoholowego (czasem oba te zjawiska pojawiają się jednocześnie).

Farmakoterapia uzależnień od alkoholu

W takiej sytuacji stosowane jest leczenie uzależnienia polegające na łagodzeniu objawów abstynencyjnych. Jego celem jest umożliwienie osobie przerywającej picie bezpiecznego i humanitarnego okresu odstawienia. Środki farmakologiczne zapobiegają przechodzeniu niepowikłanych AZA w formy powikłane, które są nie tylko bardzo nieprzyjemne, ale również groźne dla zdrowia i życia. Oczywiście, detoksykacja alkoholowa traktowana jest jako wstępna forma leczenia, ponieważ pozostawienie pacjenta na tym etapie jest wysoce nieskuteczne. Zachowanie abstynencji jest jednak niezbędnym wstępem do dalszej terapii. Bardzo ważne jest, by w tym okresie zmotywować pacjenta do dalszych starań i skierować go do lecznictwa odwykowego. Niestety, ten cel zostaje zrealizowany zaledwie w przypadku 15-30% osób detoksykowanych.

Idealną substancją stosowaną w tej formie leczenia byłby środek o silnym działaniu przeciwdrgawkowym, przeciwlękowym (ale nie nadmiernie uspokajającym), nasennym, zapobiegającym delirium tremens (majaczeniu alkoholowemu), łagodzącym wegetatywnym objawom abstynencyjnym, niemający właściwości uzależniających, niewchodzący w interakcję z alkoholem, powodujący niewiele działań niepożądanych, działający krótko po podaniu, a w dodatku tani. Z braku „idealnego” leku na chwilę obecną stosuje się substancje z grupy benzodiazepin, klometiazol oraz neuroleptyki.

Leczenie substytucyjne jest zaś odpowiedzią na fakt, że wielu pacjentów mimo wielokrotnej detoksykacji nie jest w stanie utrzymać abstynencji. Terapia zastępcza polega na zastąpieniu substancji nadużywanej lekiem, który wywołuje podobny efekt farmakologiczny, przez co eliminuje objawy abstynencyjne oraz głód, ale nie posiada właściwości euforyzujących. Taki lek określamy mianem agonisty. Jego stosowanie ma na celu osiągnięcie przez pacjenta bardziej kontrolowanej formy uzależnienia. Zaprzestanie używania substancji nielegalnej w znaczący sposób obniża ryzyko wystąpienia szkód związanych z używaniem. Obecnie najczęściej są w tym celu wykorzystywane metadon i buprenorfina. Skutkami tego rodzaju farmakoterapii są:

– redukcja używania nielegalnych narkotyków;

– poprawa stanu somatycznego i psychicznego pacjenta;

– reintegracja społeczna uzależnionych;

– redukcja zgonów w skutek przedawkowania;

– ograniczenie rozprzestrzeniania zakażeń HIV, HCV, HBV i innych przenoszonych drogą

krwiopochodną;

– redukcja zachowań ryzykownych i przestępczych;

– rozwiązywanie problemów związanych z używaniem narkotyków;

– stabilizacja pacjenta, łagodzenie objawów zespołu abstynencyjnego;

– ułatwienie korzystania z innych form pomocy;

– redukcja prawdopodobieństwa wystąpienia nawrotu przyjmowania narkotyków;

– poprawa funkcjonowania w aspekcie osobistym, społecznym i rodzinnym.

Niestety, jak łatwo się domyślić, ta forma terapii nie skutkuje opanowaniem uzależnienia, a jedynie przeniesieniem go na inny obiekt. Wciąż bywa jednak stosowana ze względu na wiele pozytywnych konsekwencji, takich jak: zmiana sposobu przyjmowania narkotyku (z iniekcyjnego na doustny bądź podjęzykowy), dobranie odpowiedniej dawki substancji, powrót do normalnego funkcjonowania społecznego, a niejednokrotnie nawet zachowanie życia.

Ostatnią ze stosowanych form farmakoterapii uzależnień jest leczenie awersyjne. Zostało ono wprowadzone przez lekarzy pracujących w szpitalach oraz innych stacjonarnych placówkach zajmujących się osobami uzależnionymi nastawionymi na całkowitą abstynencję. Substancja awersyjna bywa stosowana po detoksykacji w celu „zmniejszenia głodu alkoholowego” oraz wytworzenie wstrętu do substancji. Niestety, samo wzmożenie reakcji awersyjnych na alkohol nie pomaga w walce z mechanizmami uzależnienia. Zwykle prowadzi jedynie do większego cierpienia chorych, którzy nie mają psychologicznych narzędzi, które pozwoliłyby im na zachowanie trwałej abstynencji. Z tego powodu podejście to nie jest obecnie popularne, choć wciąż bywa stosowane.

 

Farmakoterapia uzależnień od alkoholu
5 (100%) 2 głosów